Een schone camerasensor reinig je met speciale sensorreiniging swabs en vloeistof, door voorzichtig in één beweging over de sensor te vegen. Begin met een luchtblazer om losse stofdeeltjes te verwijderen, schakel de sensorreiniging modus in en gebruik alleen producten die geschikt zijn voor jouw sensortype. Bij hardnekkige vlekken of twijfel over de techniek kun je beter een professional inschakelen.
Waarom krijgt je camerasensor eigenlijk stof en vlekken?
Je camerasensor krijgt stof en vlekken door objectiefwisselingen, waarbij de sensor even blootgesteld wordt aan de buitenlucht. Elke keer dat je een objectief verwisselt, kunnen stofdeeltjes, stuifmeel of kleine vezeltjes naar binnen waaien en op de sensor landen.
Ook de normale werking van je camera draagt bij aan sensorvervuiling. Bij spiegelreflexcamera’s zoals de Canon EOS modellen zorgt het op en neer bewegen van de spiegel voor kleine trillingen die stofdeeltjes losschudden van binnenonderdelen. Bij systeemcamera’s zoals de Sony Alpha serie of Fujifilm X-T modellen gebeurt dit minder, maar ook hier kunnen interne bewegende delen stof veroorzaken.
Omgevingsfactoren spelen ook een rol. Fotograferen in stoffige omgevingen, aan het strand of tijdens winderig weer vergroot de kans op sensorvervuiling. Dit is een volledig natuurlijk proces waar elke fotograaf mee te maken krijgt. Je hoeft je pas zorgen te maken als je duidelijke vlekken in je foto’s ziet verschijnen of als de automatische sensorreiniging van je camera niet meer voldoende werkt.
Hoe weet je of je camerasensor schoongemaakt moet worden?
Het eenvoudigste is om testfoto’s te maken tegen een egaal witte achtergrond met een kleine diafragmaopening (f/11 of f/16). Stel je camera in op handmatige focus op oneindig en maak enkele opnamen van een wit vel papier of een witte muur.
Bekijk deze foto’s op je computer en zoek naar donkere vlekjes die steeds op dezelfde plek verschijnen. Dit zijn tekenen van stof of vlekken op je sensor. Let vooral op de hoeken en het middendeel van je foto’s, waar vervuiling het meest opvalt.
De meeste moderne cameras hebben een ingebouwde sensorreiniging functie die automatisch werkt bij het aan- en uitzetten. Als je ondanks deze functie nog steeds vlekken ziet, is het tijd voor handmatige reiniging. Bij camera’s zoals de Canon EOS R serie, Nikon Z modellen of Sony Alpha camera’s vind je deze functie meestal in het instellingenmenu onder ‘sensor cleaning’ of ‘sensorreiniging’.
Wat heb je nodig om je camerasensor veilig schoon te maken?
Voor veilige camerasensor reiniging heb je speciale sensorreiniging swabs nodig die precies passen bij de breedte van je sensor. APS-C sensoren (zoals in Canon EOS R10, Nikon Z50 of Fujifilm X-T5) hebben 16mm swabs nodig, terwijl full-frame sensoren (Canon EOS R8, Sony Alpha A7 IV, Nikon Z8) 24mm swabs vereisen.
Daarnaast heb je sensorreiniging vloeistof nodig – meestal op alcoholbasis – die speciaal ontwikkeld is voor camerasensoren. Gebruik nooit gewone schoonmaakmiddelen of alcohol uit de drogisterij, want deze kunnen je sensor beschadigen.
Een luchtblazer (zonder kwastje) is onmisbaar om eerst losse stofdeeltjes weg te blazen. Zorg voor een schone, goed verlichte werkplek zonder tocht. Veel fotografen werken het liefst boven een witte ondergrond, zodat je eventueel gevallen materiaal gemakkelijk kunt terugvinden.
Bekende merken zoals VisibleDust, Photographic Solutions en LensPen maken betrouwbare sensorreiniging sets. Controleer altijd of de producten geschikt zijn voor jouw specifieke cameramerk en sensortype.
Hoe maak je je camerasensor stap voor stap schoon?
Begin met het activeren van de sensorreiniging modus in je camera menu. Deze functie klapt de spiegel omhoog (bij spiegelreflexcamera’s) of opent de sluiter, zodat je bij de sensor kunt. Zorg dat je batterij volledig opgeladen is – als de batterij leegraakt tijdens de reiniging, kan de sluiter dichtklappen en je swab beschadigen.
Verwijder het objectief en blaas eerst voorzichtig met de luchtblazer schuin van onderaf naar de sensor. Hou de camera met de opening naar beneden, zodat losse deeltjes eruit kunnen vallen. Blaas nooit recht op de sensor en raak de sensor nooit met de tip van de blazer aan.
Maak een swab nat met een paar druppels reinigingsvloeistof – niet doorweekt, maar goed vochtig. Plaats de swab aan de linkerkant van de sensor en veeg in één vloeiende beweging naar rechts. Draai de swab om en herhaal de beweging van rechts naar links. Gebruik elke swab maar één keer en druk niet te hard.
Bij hardnekkige vlekken kun je het proces herhalen met een nieuwe swab. Controleer het resultaat altijd met een testfoto voordat je klaar bent. Forceer nooit – als vlekken niet weggaan na twee pogingen, is professionele hulp verstandiger.
Wanneer moet je je camerasensor door een professional laten reinigen?
Laat je sensor professioneel reinigen bij complexe vervuiling zoals olievlekken, aangekoekte resten of vlekken die niet reageren op normale reiniging. Ook als je vlekken ziet die lijken op krassen of beschadigingen, is zelfstandige reiniging te risicovol.
Bij dure camera’s zoals de Canon EOS R5 Mark II, Nikon Z9 of Sony Alpha A9 II kan een professional reinigingsservice de investering waard zijn. Deze camera’s hebben gevoelige, dure sensoren waarbij één fout kostbaar kan uitpakken.
Professionele reiniging is ook verstandig als je onzeker bent over de techniek of als je camera nog onder garantie staat. Sommige fabrikanten kunnen de garantie laten vervallen bij beschadiging door eigenhandig onderhoud. Een vakkundige reiniging kost meestal tussen de 50-100 euro, maar voorkomt mogelijk veel duurdere reparaties.
Ook bij oudere camera’s waar de sensorreiniging mechanisme niet meer optimaal werkt, kan professionele service de beste oplossing zijn. Zij hebben gespecialiseerde apparatuur en ervaring met verschillende cameramerken en -modellen.
Hoe voorkom je dat je camerasensor snel weer vuil wordt?
De belangrijkste preventieve maatregel is voorzichtig objectiefwisselen. Houd je camera met de opening naar beneden gericht, werk snel en vermijd objectiefwisselingen in winderige of stoffige omstandigheden. Zet je camera uit tijdens het wisselen – dit activeert vaak automatisch de sensorreiniging.
Bewaar je camera in een gesloten tas of kast met silicagel zakjes tegen vocht. Vocht trekt stof aan en kan vlekvorming verergeren. Laat de automatische sensorreiniging functie van je camera gewoon aanstaan – deze werkt bij elke keer aan- en uitzetten en houdt veel vervuiling tegen.
Gebruik UV- of beschermfilters op je objectieven. Hoewel deze de sensor niet direct beschermen, houden ze stof van je frontlens af en verminderen ze de noodzaak om objectieven schoon te maken – wat weer het risico op stofoverdracht verkleint.
Controleer regelmatig je objectiefbevestiging en de camera body rond de sensorruimte. Stof dat zich hier ophoopt, kan later op de sensor terechtkomen. Een zachte kwast of luchtblazer helpt om deze gebieden schoon te houden zonder de gevoelige onderdelen aan te raken.
Door deze preventieve maatregelen toe te passen, kun je de tijd tussen sensorreiniging aanzienlijk verlengen en houd je je camera in optimale conditie. Bij Foto Kino Linders helpen we je graag met advies over het juiste onderhoud voor jouw specifieke camera en fotografiestijl.
